نشست «دستفروشی در شهر؛ پژوهش و راهکارها» دوشنبه پنجم بهمن 1394 ساعت 15 تا 17 در نشانی زیر برگزار می‌شود: تهران، بزرگراه جلال آل احمد، پل گیشا، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران، سالن اجتماعات انجمن جامعه‌شناسی ایران.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه پنجم بهمن ۱۳۹۴ و ساعت 11:53 |

جامعه‌شناسی فیلم و سینما

کارگروه فیلم وسینمای انجمن جامعه‏ شناسی ایران برگزار می‏کند:

نمایش فیلم همراه با معرفی مختصر نئورئالیسم ایتالیا و بحث وگفتگو درباره فیلم

اٌمبرتو، دِ

محصول 1952 ایتالیا

کارگردان: ویتوریو دسیکا

سناریو: چزاره زاواتینی

بازیگران: کارلو باتیستی، ماریا پیا کاسیلیو ،لینا جناری

زمان: دوشنبه 4 آبان ماه 94، ساعت17 الی 19.

مکان: بزرگراه جلال آل احمد، زیر پل گیشا، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، سالن کنفرانس انجمن جامعه شناسی ایران

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در پنجشنبه سوم دی ۱۳۹۴ و ساعت 11:56 |

انجمن جامعه شناسی ایران، با همکاری جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران در چارچوب موافقت نامه همکاری در پایش و ارتقا پژوهش شهری، سلسله نشست‌های پژوهش شهری را برگزار می‌کنند:

نشست هیجدهم: سینما به عنوان فضای عمومی در شهرهای ایران

پژوهش پایه: جامعه شناسی سینما در ایران

سخنران: پرویز اجلالی

دبیرنشست: حسین ایمانی جاجرمی

نقدکنندگان: محمد تهامی نژاد، شهاب اسفندیاری، روبرت صافاریان

زمان: سه شنبه 1 دی ماه 1394 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی، شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در سه شنبه یکم دی ۱۳۹۴ و ساعت 0:53 |

جامعه‌شناسی شهر و مطالعات منطقه ‌ای

نشست هفدهم از سلسله نشست های پژوهش شهری با همکاری انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران، جامعه مهندسان شهرساز ایران و با مشارکت وزارت راه و شهرسازی در چارچوب «موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری» برگزار می شود:

عنوان پژوهش: تاب آوری و طراحی شهری در سکونتگاه‌های غیر رسمی

پژوهشگر: دکتر سولماز حسینیون

دبیر نشست: دکتر گیتی اعتماد

نقد کنندگان: دکتر کیومرث ایراندوست، دکتر کامران ذکاوت، دکتر منا عرفانیان سلیم

زمان: سه شنبه 26 آبان 94 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی،شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در جمعه بیست و دوم آبان ۱۳۹۴ و ساعت 11:54 |
انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران، جامعه مهندسان شهرساز ایران نشست شانزدهم از سلسله نشست های مربوط به «موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری» را برگزار میکنند:

نقد و بررسی پیش نویس لایحه مدیریت شهری

تهیه کنندگان لایحه: دکتر مرتضوی، مهندس شریفی و تیم کارشناسان

بازبین و ارائه کننده: دکتر علی نوذرپور، دکتر موسی پژوهان، مهندس شریفی

دبیر نشست: جواد اکبری

نقد کنندگان: مهندس ایرج کلانتری، دکتر پرویز اجلالی، مهندس عارف اقوامی، دکتر امیر محمود غفاری، دکتر محمود صادقی

زمان: سه شنبه 28 مهرماه 1394 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی، شماره25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و هفتم مهر ۱۳۹۴ و ساعت 11:57 |

نشست پانزدهم از سلسله نشست های پژوهش شهری با همکاری انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران، جامعه مهندسان شهرساز، جمعیت امام علی (ع)، شرکت عمران و بهسازی شهری ایران وزارت راه و شهرسازی برگزار می شود:

نقد و بررسی لایحه مدیریت شهری

پژوهشگر: تیم تدوین کنندگان لایحه

پژوهش پایه: قانون مدیریت شهری

نقد کنندگان: ایرج کلانتری، سید رضا هاشمی، حسین ایمانی جاجرمی، عارف اقوامی

زمان: سه شنبه 31 شهریور 94 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی، شماره 25

 

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه سی ام شهریور ۱۳۹۴ و ساعت 11:58 |

نشست سیزدهم از سلسله نشست های پژوهش شهری با همکاری انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران، جامعه مهندسان شهرساز ایران در چارچوب «موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری» برگزار می شود:

 

نقد و نظری بر طرحهای توسعه محله سیروس (چاله میدان)

 

مدیر نشست: خانم دکتر گیتی اعتماد

 

با حضور: دکتر محسن حبیبی، مهندس عباس فرخ زنوزی، دکتر محسن گودرزی، دکتر منا عرفانیان سلیم

 

همراه با نمایش فیلم مستند «سیروس، بود و نبود یک محله» از دکتر مینا سعیدی

 

زمان: سه شنبه 30 تیرماه 94 ساعت 16 تا 19

 

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی،شماره 25
+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و نهم تیر ۱۳۹۴ و ساعت 0:0 |

سخنراني ها:

  * جنبش های شهری و  واکنش به مداخلات

دکتر حسین ایمانی جاجرمی ، دانشیار دانشگاه تهران و عضو شورایاری شهرک اکباتان

  * نقش تشکل های محله محور در نقد مدیریت شهر

محمــد ایران منش ،مدرس دانشگاه

  * مسائل شهرک اکباتان و تخلفات شهرداری

مهندس هموطن ،عضو شورایاری شهرک اکباتان

بعد از سخنرانی همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان :   سه شنبه 5 خرداد  1394، ساعت 5 بعد  از ظهـــر

مکا ن :بزرگراه جلال آل احمد، زير پل گيشا ، دانشکده علوم اجتماعي

            دانشگاه   تهران ، سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه چهارم خرداد ۱۳۹۴ و ساعت 0:1 |

انجمن جامعه شناسی ایران، با همکاری جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران در چارچوب موافقت نامه همکاری در پایش و ارتقا پژوهش شهری، سلسله نشست‌های پژوهش شهری را برگزار می‌کنند:

نشست یازدهم: بازساخت فضائی منطقه کلان شهری تهران

پژوهشگر: مهرناز بیگدلی

پژوهش پایه: بازساخت فضائی کلان شهری

دبیرنشست: جواد اکبری                                                                   

نقدکنندگان: مظفر صرافی، غلامرضا کاظمیان، مجتبی رفیعیان

زمان: سه شنبه 29 اردیبهشت 1394 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، میدان البرز، نبش سلامی، شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و هشتم اردیبهشت ۱۳۹۴ و ساعت 0:3 |

 مباحث  میزگرد:

      * کذر از شیوه زندگی عشایری

  دکتر جواد زاهدی

حرکت جمعیت یا انتقال شیوه زندگی:مهاجرت روستا به روستا در الیگودرز

دکتر پرویز اجــلالی

بعد از سخنرانی همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان :   دوشنبه 4 اسفند 1393، ساعت 5 بعد  از ظهـــر

مکا ن :بزرگراه جلال آل احمد، پل گيشا ، دانشکده علوم اجتماعي

            دانشگاه   تهران ، سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در یکشنبه سوم اسفند ۱۳۹۳ و ساعت 0:3 |
 

به اطلاع علاقه مندان می رساند که دهمین نشست از سلسله نشست های  پزوهش شهری با همکاری انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران ، و جامعه مهندسان شهرساز ایران روز سه شنبه بیست وهشتم بهمن ماه 1393 در محل جامعه مهندسان مشاور ایران به نشانی ولنجک، خیابان بیست وششم،بولوار دانشجو،نبش گلریزان، شماره 25 برگزارمی گردد.

موضوع این نشست ارائه پژوهش  جناب آقای سید رضا هاشمی درباره بازتعریف و قانونمند سازی حقوق توسعه خواهد بود.و پس از ارائه سخنرانی  اعضای پنل متشکل از آقایان یوسف مولایی، بهرام عبدالله خان گرجی ومحمود کاشانی به نقد و ارزیابی پزوهش مذکور پرداخته و نهایتاً  فرصتی به بحث واظهار نظر حضار اختصاص خواهد یافت.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و هفتم بهمن ۱۳۹۳ و ساعت 0:4 |

روز دوشنبه 6 بهمن 1393 ساعت 5 بعدازظهر چهارمین نشست گروه شهر ومطالعات منطقه ای تحت عنوان " شهر همچون میراث فرهنگی "در محل سالن کنفرانس انجمن جامعه شناسی ایران برگزارخواهد شد. در این نشست آقای دکتر نعمت اله فاضلی انسان شناس تحت عنوان "چرا وچگونه رویکرد میرا ث فرهنگی در شهرسازی و مدیریت شهری ایران امروز حذف شد؟" سخنرانی خواهند داشت وپس از ایشان مهندس اکبر تقی زاده معمار ومتخصص مرمت بناهای تاریخی از "مشارکت بازاریان در احیای بازار تاریخی تبریز "سخن خواهد گفت و پس از این دوسخنرانی مطابق معمول بحث وگفتگوی عمومی میان حاضران درباره موضوع برقرارخواهد بود. از علاقمندان به موضوع تقاضا می شود فرصت شرکت در این نشست را از دست ندهند

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در سه شنبه سی ام دی ۱۳۹۳ و ساعت 0:5 |

نشست نهم از سلسله نشست های پژوهش شهری در چارچوب موافقت نامه همکاری در پایش و ارتقا و پژوهش شهری، توسط انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران برگزار میشود:

فعالیت و مصرف کالاهای فرهنگی در شهر تهران

پژوهش پایه: بررسی کالاها و خدمات فرهنگی شهروندان تهرانی

پژوهشگر: سعید معیدفر

دبیرنشست: شیرین احمدنیا

نقد کنندگان: محمد فاضلی و عباس کاظمی وریج

زمان: سه شنبه 30 دی ماه 1393 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، نبش گلریزان، شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و نهم دی ۱۳۹۳ و ساعت 0:6 |

سخنراني هـا:

* ارزیابی استراتژی بازسازی شهرهای جنگ زده در ایران

دکتر شریف مطوف،عضو گروه بازسازی دانشکده معماری دانشگاه شهید بهشتی

*بازسازی رود بار و منجیل پس از زلزله

دکتر حسن احمدی ،برنامه ریز شهری عضو هیئت علمی و رئیس دانشگاه گرمسار

* اختلال در دلبستگی به مکان در باز سازی بم

دکتر آزاده لک، عضو گروه طراحی شهری دانشکده معماری دانشگاه شهید بهشتی

* آذربایجان  دو سال پس اززلزله

دکتر محمد ایران منش، مدرس دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران

بعد از سخنراني همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان :   دوشنبه 8دی1393، ساعت 3 بعد از ظهـــر

مکا ن :بزرگراه جلال آل احمد، پل گيشا ، دانشکده علوم اجتماعي

دانشگاه  تهران ، سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در جمعه پنجم دی ۱۳۹۳ و ساعت 0:7 |

 زلزله دی ۱۳۸۲ در شهر بم، افزون بر مصیبت از دست رفتن هزاران انسان، موجب نابودی یکی از بزرگ‌ترین آثار تاریخی ایران شد؛ ارگ بم. شهر و قلعه‌ای بازمانده از سده‌ها و هزاره‌های پیشین که گرچه از ۱۰سال پیش به این سو در حال بازسازی است اما هیچ‌گاه به شکل روزهای پیش از زلزله در نخواهد آمد.

ارگ بم مشهورترین ارگ ایران بود، اما تنها نمونه از این دست نبود و خوشبختانه در جای جای ایران و خصوصا در مناطق کویری و مرکزی، قلعه‌های خشتی زیادی شبیه ارگ بم وجود دارند. البته هیچ‌کدام از آنها به بزرگی ارگ بم نیستند، اما در جای خود زیبا و تماشایی به حساب می‌آیند. این مطلب رابه معرفی چند تایی از این قلعه‌ها اختصاص داده‌ایم.

www.ROZANEHONLINE.com

www.ROZANEHONLINE.com

قلعه طرق؛ جهیزیه دختران روستایی

طرق (بر وزن فرش) نام روستایی است در ۳۵ کیلومتری جنوب شهر نطنز که مانند دیگر روستاهای پیرامون نطنز - ازجمله ابیانه - هم طبیعتی زیبا دارد وهم پیشینه‌ای دورو دراز.هنوزبیل وکلنگ باستان‌شناسان زمین طرق رابه دقت نکاویده که بدانیم کی وچگونه شکل گرفته ‌است یا آثار موجود درآن چه قدمتی دارند، اما عمر قلعه روستا که منسوب به دوره ساسانی (سده سوم تاهفتم میلادی) است، از هزارسال فراتر می‌رود.

این قلعه خشتی در مرکز روستا روی یک صخره طبیعی قرار دارد و داستانش شنیدنی است. طبیعتا طرق هیچ زمان جای بزرگ و مهمی نبوده که هدف یورش خارجیان یا لشکریان انبوه قرار بگیرد. پس این قلعه چه کاربردی داشته است؟ این قلعه را از زمان‌های بسیار دور برای مصون ماندن از هجوم غارتگران محلی ساخته‌‌بودند؛ غارتگرانی که تا همین سده اخیر، یعنی تا دوره قاجار به روستاها و شهرهای کوچک حمله می‌بردند و جان و مال و ناموس مردم را در معرض دستبرد قرار می‌دادند. یکی از این غارتگران "نایب حسین کاشی" بود که اهالی روستای طرق از اجداد خود داستان‌های مخوفی را درباره او و دار و دسته‌اش شنیده‌اند. نایب حسین پس از انقلاب مشروطه و قدرت گرفتن دولت مرکزی برافتاد.

به هر روی، قلعه طرق با برج و باروی بلندی که مشرف به مناطق اطراف است، محل زندگی مردم روستا در زمان خطر بود و داخل آن درست مثل هر روستای دیگری، خانه و انبار و کوچه و حمام و.... داشت. حتی کانال بسیار عمیقی را در دل صخره حفر کرده بودند که به صورت مخفیانه به خارج از قلعه راه می‌بُرد و در حیاط مسجد روستا - که خارج از قلعه بود - سر باز می‌کرد. این کانال را ساخته بودند تا در صورت محاصره قلعه، ارتباط ساکنان آن با دنیای خارج قطع نشود.

نهایتا بعد از اینکه امنیت در کشور برقرار شد، قلعه به عنوان انبارمحصولات کشاورزی مورد استفاده قرار گرفت وهر کدام از اهالی سهم خود را از قلعه به عنوان مهریه یا معادل جهیزیه پشت قباله عروس خود انداختند؛ به گونه‌ای که امروزه هریک از پیرزنان روستا سهمی از این قلعه دارند، اما همه آنها بسیار مشتاق‌اند که قلعه اجدادی‌شان، پای گردشگران را به روستای طرق بکشاند و موجب رونق کسب و کار و مانع از مهاجرت جوانان به شهر شود. شما هم می‌توانید یکی از همین گردشگران باشید!

 

روزنه آنلاین

http://www.rozanehonline.com

نارین قلعه؛ دژ آتشین

در ایران چند - یا شاید چندین - نارین قلعه وجود دارد، اما نارین قلعه میبد،زیبایی و شکوه دیگری دارد. خود شهر میبد با چندین محله بزرگ و کوچک از قدیم حکم یک قلعه بزرگ را داشته و دارای برج و بارو و خندق بوده است. در قسمت مرتفع‌تر شهر نیز قلعه بزرگی را ساخته بودند که محل استقرار حاکم شهر و سپاهیان او بود. به این ترتیب، اگر دشمن می‌توانست از خندق و حصار دور شهر بگذرد و به درون آن پا بگذارد، تازه می‌باید قلعه داخلی یا به اصطلاح "کهن دژ" شهر را تصرف می‌کرد؛ وگرنه سپاهیان مستقر در این قلعه به مقاومت ادامه می‌دادند و با حمله‌های پارتیزانی خود کار را برای مهاجمان سخت می‌کردند.

برخی گفته‌اند که قدمت نارین قلعه میبد به حدود سه هزار سال پیش یعنی زمان مادها می‌رسد.شاید بهتر باشد که در این باره کمی احتیاط کنیم، اما شکی نیست که این قلعه پیش از اسلام ساخته شده اما اوج رونق آن مربوط به حدود 600 سال پیش است که فرمانروایان سلسله آل‌مظفر، بر بخش‌های وسیعی از مرکز و شرق ایران مسلط شدند و میبد را پایتخت خود قرار دادند.

در این زمان نارین قلعه در گستره‌ای به مساحت 30 هزار مترمربع در هفت طبقه ساخته شده بود، اما اکنون طبقات پایینی زیر تلی از خاک مدفون شده‌اند و فقط سه طبقه بالایی قلعه و محل استقرار حاکم باقی مانده است. از فراز این قسمت می‌توان نمای کاملی از شهر میبد و بافت تاریخی منسجم و زیبای آن را تماشا کرد. خصوصا اتاقی که جایگاه نشستن حاکم بوده، بسیار جالب است و اشراف کاملی بر محله‌های قدیمی شهر دارد. خندقی هم که در پای نارین قلعه حفر شده، جایگاه باغ‌های میبد و چهره زیباتری به آن بخشیده‌است. اما اینکه چرا قلعه میبد را "نارین" خوانده‌اند، مورد اختلاف است. نظر غالب این است که نارین به معنی آتشین است و چون مدافعان قلعه از بالای حصار آن آتش و آب جوش و قیر گداخته و از این قبیل بر سر دشمن می‌ریخته‌اند، به قلعه آتشین یا نارین معروف شده است. نارین قلعه در خیابان امام خمینی میبد قرار دارد.

گروه سرگرمی روزنه

گروه سرگرمی ROZANEH

www.ROZANEHONLINE.com

قلعه بیرجند؛ بام شهر

قلعه بیرجند قدیمی‌ترین بنای تاریخی این شهر است. اگرچه بیرجند در ناحیه‌ای کهن قرار گرفته اما از نظر شهری، قدمت زیادی ندارد. بنابراین قلعه آن نیز چندان قدیمی نیست و پیشینه آن به دوره صفویه - یعنی حدود 300 تا 400 سال قبل - برمی‌گردد. این قلعه صرفا جنبه نظامی داشته و هیچ‌گاه به عنوان قلعه مسکونی مورد استفاده قرار نگرفته است. قلعه بیرجند حدود سه هزار متر مربع وسعت دارد و ساختمان آن به صورت حیاط مرکزی بزرگی است که محل استقرار سربازان و سایر تاسیسات قلعه را دورتا دور آن ساخته‌اند.

ساختار معماری این قلعه نسبت به قلعه‌هایی مانند نارین قلعه میبد یا ارگ بم، ساده است. قلعه بیرجند روی یک تپه که در اطرافش جنگل کاج درست کرده‌اند، قرار گرفته و از فراز آن می‌توان نمای کاملی از شهر بیرجند و خصوصا بافت تاریخی آن را دید. در محوطه مرکزی قلعه نیز چایخانه و سفره‌خانه‌‌ای برپا کرده‌اند که معمولا تا پاسی از شب، باز است. ضمن این که نورپردازی قلعه در شب زیباست. قلعه بیرجند در خیابان جمهوری اسلامی، میدان امام حسین(ع) قرار دارد و در آن از هشت صبح تا 12 شب به روی مردم باز است.

 

گروه سرگرمی ROZANEH

www.ROZANEHONLINE.com

ارگ راین؛ دومین بنای خشتی جهان

ارگ راین، هم ولایتی ارگ بم است؛ یعنی اینکه در 100 کیلومتری شهر کرمان و در مسیر کرمان به بم قرار گرفته است. بنابراین از جهات مختلف شباهت زیادی به ارگ بم دارد و درست مثل آن یک ارگ مسکونی به شمار می‌رود. مثل اغلب قلعه‌های ایران، تاریخ ساخت ارگ راین معلوم نیست، ولی به احتمال زیاد در دوران پیش از اسلام و مشخصا در زمان ساسانیان ساخته شده است. بنابراین عمر آن نباید از 1500 سال کمتر باشد و چه بسا به 1800 سال و بیشتر هم برسد. گفته‌اند که وقتی اعراب مسلمان به ایران حمله بردند و به ناحیه کرمان رسیدند، با وجود فتح کرمان و مناطق همجوار آن نتوانستند به راین راه پیدا کنند، زیرا قلعه آن بسیار مستحکم و نفوذناپذیر بود.

به هر روی، ارگ راین که در جنوب شرقی شهر راین و بر فراز تپه‌ای نه چندان بلند واقع شده، با 20 هزار متر مربع مساحت، دومین بنای خشتی جهان پس از ارگ بم به حساب می‌آید. نقشه این ارگ به صورت مربع است و باروی دورتادور آن 10 متر بلندا دارد. درون ارگ نیز از بخش‌هایی چون خانه‌های اعیانی، محله عامه نشین، بازار، مسجد، زورخانه، اصطبل و بخش حاکم نشین تشکیل شده که این بخش اخیر دارای حصار و دروازه‌ای جداگانه است.

اگر به ارگ راین بروید، درست مانند این است که به شهر ارواح سفر کرده باشید، چون همه چیز در جای خود تقریبا صحیح و سالم باقی مانده اما از جریان زندگی خبری نیست. ناگفته نگذاریم که راین از مناطق خوش آب و هوای استان کرمان است و در نزدیکی ارگ راین باغ‌های فرح‌انگیزی وجود دارند.

www.ROZANEHONLINE.com

www.ROZANEHONLINE.com

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و چهارم آذر ۱۳۹۳ و ساعت 15:17 |

این نام یکی دیگر از نشست های  ماهانه پژوهش شهری است که با همکاری جامعه مهندسان مشاورایران ،انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه مهندسان شهر ساز ایران روزسه شنبه بیست وپنجم آذر ماه 1393 ساعت 16 الی 19 در محل جامعه مهندسان مشاور ایران برگزار خواهد شد. در این نشست ابتدا آقای  قاسم ملکی نتایج  پژوهش خود را تحت عنوان  "برنامه ریزی با بازارحقوق توسعه  "ارائه خواهد داد و سپس آقایان یوسف مولایی ،بهرام عبدالله خان گرجی و محمد حسن بهشتیان به نقد این پژوهش خواهند نشست .مرحله آخربحث وگفتگو با مشارکت حضار خواهد بود.

نشانی جامعه مهندسان مشاور ایران : ولنجک، خیابان 26م بولوار دانشجو ،نبش گلریزان ،شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و چهارم آذر ۱۳۹۳ و ساعت 0:8 |

نشست هفتم از سلسه نشست های پژوهش شهری در چارچوب موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری با همکاری جامعه مهندسان مشاور ایران، انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران برگزار می‌گردد:

آسیب های اجتماعی شهر تهران

پژوهشگر: سید حسین سراج زاده

پژوهش پایه: مسائل اجتماعی شهر تهران از نظر شهروندان

دبیر نشست: گیتی اعتماد

نقد کنندگان: پرویز اجلالی، شیرین احمدنیا، حسن عماری

زمان: چهارشنبه 28 آبان 1393 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان بیست و ششم، بلوار دانشجو، نبش گلریزان، شماره 25

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در سه شنبه بیست و هفتم آبان ۱۳۹۳ و ساعت 0:11 |

سخنراني هـا:

شهری شدن و امر مقدس: پژوهشی درباره نوسازی اطراف حرم امام رضا (ع)

ثمر صارمی

روایت تطبیقی از معماری دومسجد در تهران

سارا کـــریمی

بعد از سخنراني همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان : دوشنبه 5 آبان  1393،ساعت 5 بعد از ظهـــر

مکا ن :بزرگراه جلال آل احمد، زير پل گيشا ، دانشکده علوم  اجتماعي

دانشگاه   تهران ، سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در یکشنبه چهارم آبان ۱۳۹۳ و ساعت 0:12 |

 به اطلاع علاقه مندان می رساند که ششمین نشست از سلسله نشست های پژوهش شهری که محصول همکاری انجمن جامعه شناسی ایران با جامعه مهندسان مشاورایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران است  روز سه شنبه 29 مهر93 در محل جامعه مهندسان مشاوراز ساعت 16 تا 19 برگذار خواهد شد.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و هشتم مهر ۱۳۹۳ و ساعت 0:14 |
گروه سرگرمی ROZANEH

یزد اولین شهر خشتی و دومین شهر تاریخی جهان بعد از شهر ونیز ایتالیاست. همین دو ویژگی کافی است تا ایرانیان بدانند کشوری به وسعت تاریخ جهان دارند و شهری کویری که می توانند خشت به خشت، ریگ به ریگ و لحظه به لحظه تاریخ آن را به رخ جهانیان بکشند.

 

گروه سرگرمی ROZANEH

دومین شهر تاریخی جهان برترین جاذبه های گردشگری، تاریخی و میراث فرهنگی زیادی دارد که هر کدام از آن ها می تواند به تنهایی جاذبه ای منحصر به فرد برای بازدید گردشگران و دوستداران میراث فرهنگی و تاریخ ایران و جهان باشد. این شهر به شهر بادگیرها معروف است. به دارالعباده، شهر دوچرخه‌ها، شهر شیرینی، شهر قنات و قنوت و قناعت و شهر آتش و آفتاب.

 

تاریخ نویسان معتقدند که قدمت یزد به پیش از اسلام می رسد. عده ای هم می گویند که شاید شهر تاریخی یزد را باید در نقطه دیگری غیر از مکان کنونی آن جستجو کرد. اما با این حال قدمت بسیاری از آثار تاریخی کشف شده در شهر یزد به قرن پنجم هجری باز می گردد. در عین حال کشف بناهای دیگری متعلق به قرن های دوم و سوم هجری، تردیدها را در تخمین قدمت شهر یزد بیشتر می کند. در هر صورت تاریخ سکونت انسان در این خطه از هزاره سوم پیش از میلاد فراتر رفته است، به طوری که در عهد پیشدادیان طایفه های در حال کوچ از بلخ به پارس، این سرزمین را یزدان نامیدند و از آن زمان به بعد یزد محل عبادت شد. یزد را از آن جهت امن ترین شهر می دانند که جنگ و بلایای طبیعی تاکنون نتوانسته به آن صدمه ای وارد کند. به همین دلیل است که تاریخ نویسان از آن به عنوان امن ترین شهر ایران یاد کرده اند. مارکوپولو جهانگرد ایتالیایی نیز درباره یزد می گوید که تجار جاده ابریشم این شهر را به لحاظ امنیت مالی و جانی آن دوست دارند.

گسترده ترین بافت تاریخی ایران

بافت تاریخی شهر یزد با مساحتی در حدود ۸۰۰ هکتار را می توان گسترده ترین و اصولی ترین بافت تاریخ ایران دانست که تجربه های متفاوتی در زمینه مداخله متولیان امر در شبکه معابر را در خود جای داده است. بافت تاریخی یزد به عنوان دومین بافت خشتی دنیا و دست نخورده ترین بافت تاریخی کشور به شماره ۱۵۰۰۰ در فهرست ملی ثبت شده است.

 

گروه سرگرمی روزنه

نارین قلعه، قدیمی‌ ترین بنای خشتی جهان

قدیمی ترین بنای ساخته شده از خشت در دنیا نارین قلعه یا کهندژ نام دارد که در شهر باستانی میبد بر فراز تپه ای بلند بنا شده و بر تمامی ‌شهر میبد و پیرامون آن دید دارد. تاکنون کشوری ادعا نکرده است که بنایی قدیمی تر از کهندژ دارد. کهندژ نام دژهای کهنی است که در آغاز پیدایش شهرها بنا شده اند. این دژها در دوره پیش از اسلام و بیشتر در دوران ماد، هخامنشی و اشکانی ساخته شده و بناهایی تک و پر تراکم بودند که بر فراز تپه‌های طبیعی یا مصنوعی می‌ساختند.

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

طولانی ترین قنات ایران

طولانی ترین قنات ایران به نام "قنات زارچ" با طول صد کیلومتر در استان یزد قرار دارد. این قنات یکی از کهن ترین قنات های ایران به شمار می آید که سابقه ای بیش از سه هزار سال دارد. طول کوره قنات زارچ بیش از ۷۱ کیلومتر بوده و تعداد چاه های آن دو هزار و ۱۱۵ حلقه شمارش شده است.

 

گروه سرگرمی ROZANEH

مسن ترین درخت جهان

سرو چهار هزار ساله ابرکوه را می توان مسن ترین موجود زنده جهان نامید. هر چند که گفته می شود در کشور سوئد نیز درختی وجود دارد که از سرو ابرکوه قدیمی تر است اما اکنون از درخت پیر سوئد تنها ریشه های آن باقی مانده در حالی که سرو کهنسال شهرستان ابرکوه با ۲۵ متر ارتفاع ۱۸ متر محیط و ۵٫۱۱ متر اندازه دور تنه در قلب ایران زنده و سبز است و آرام آرام زندگی می کند.

 

http://www.rozanehonline.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

http://www.rozanehonline.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

بلندترین بادگیر جهان

بلندترین و منحصر بفرد ترین بادگیرهای جهان را تنها می توان در استان یزد پیدا کرد. بادگیر باغ دولت آباد یزد در شمار زیباترین بادگیرهای دوره زندیه و قاجاریه با قدمتی ۲۷۰ ساله به عنوان بلندترین بادگیر جهان به حساب می آید. این بادگیر که نمونه ای از معماری دوره زندیه را داراست در سال ۱۱۶۰ هـ.ق توسط محمدتقی خان یزدی مشهور به خان بزرگ سرسلسله خوانین یزد ساخته شد. این بادگیر ارتفاعی به طول ۳۳ متر و ۸۰ سانتی متر دارد و از خصوصیات بارزش هشت ضلعی بودن آن است که باعث می شود باد در هر جهت به راحتی و به سرعت به قسمت زیرین آن هدایت شود و پس از برخورد به سطح آب حوضچه زیر بادگیر، هوای خنکی در داخل آن ایجاد کند. در کنار این بادگیر باغی شامل سه عمارت هشتی و سردر و تالار آینه نیز موجود است که بهشت آیین خوانده می شود و دارای نقوش اسلیمی است. این باغ مدت ها محل اقامت کریم خان زند در یزد بود و از نظر طراحی در شمار زیباترین باغ های دوره زندیه و قاجاریه محسوب می شود..

 

گروه سرگرمی روزنه

 

گروه سرگرمی ROZANEH

قدیمی ترین میدان ساعت شهری در ایران

قدیمی ترین ساعت شهری ایران در میدان وقت الساعت یزد نصب شده است. این ساعت آفتابی به استناد کتاب جامع مفیدی نخستین ساعت شهری است که فردی به نام ابوبکر ساعت ساز یزدی آن را در سال ۷۲۵ هجری قمری در مدرسه رکنیه در جوار مسجد جامع یزد نصب کرد. این مکان بعدها به نام میدان وقت الساعت شهرت یافت.

 

گروه سرگرمی ROZANEH

قدیمی ترین نخل چوبی ایران

نخل چوبی میدان امیر چخماق به عنوان قدیمی ترین نخل چوبی ایران با ۴۵۰ سال عمر متعلق به عصر صفوی و به نخل حیدری ها معروف است. بلندی این نخل ۸٫۵ متر و اضلاع آن نیز ۸٫۵ در ۸٫۵ متر است. این نخل مجموعه مشبکی از چوب های تراشیده شده با گره چینی ها و تیرهای بزرگ است که تقریبا به شکل درخت سرو (نماد آزادگی) ساخته شده است. اما بزرگترین نخل ایران نیز با همین ویژگی ها در شهرستان زارچ قرار دارد. یزدی ها رسم دارند که در ایام سوگواری امام حسین(ع) مراسم نخل گردانی اجرا کنند. این نخل توسط ۱۵۰ نفر در میان مردم گردانده می شود تا مراسم ویژه آن نمادی باشد برای آزادگی و مظلومیت امام سوم شیعیان.

 

گروه سرگرمی ROZANEH

قدیمی ترین مسجد ایران

ساخت مسجد جامع فهرج واقع در ۳۰ کیلومتری شهر یزد، به نیمه اول قرن اول هجری برمی گردد. این مسجد، تنها مسجد جهان اسلام است که ساختمان آن از ابتدا تاکنون هیچ تغییری نکرده است. اگرچه در میان باستان شناسان اختلاف نظر وجود دارد اما ظاهرا مسجد جامع فهرج قدیمی ترین مسجد ایران است. مسجد جامع فهرج کماکان زنده و پویا بوده و در آن نماز جماعت برپا می کنند.

 

www.ROZANEHONLINE.com

 بلندترین مناره های جهان

مسجد جامع بزرگ یزد یکی از شاهکارهای معماری و تاریخی جهان به شمار می رود و به جرات می توان گفت دارای بلندترین مناره های جهان است. بنای این مسجد با عظمت قرن هاست که از فراسوی تاریخ تمدن این سرزمین می درخشد به نحوی که در کتب تاریخی یزد آمده است: "مسجد را بر جای آتشگاه ساسانی ساخته اند و سنگ بنای آن توسط علاء الدوله گرشاسب نهاده شده است". مسجد جامع قدیم در قرن ششم هجری قمری و به دستور گرشاسب از نوادگان �علاء الدوله کالنجار� ساخته شد و بنای اصلی مسجد کنونی از آثار "سید رکن الدین محمد قاضی" است. دو مناره مسجد که ارتفاع تقریبی آن از کف تا نوک به بیش از ۵۲ متر می رسد، دارای قطری در حدود هشت متر است که در دوره صفوی به بنا افزوده شده اما در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی فرو ریخت و دوباره تجدید بنا شد. بلندای این مناره ها و اینکه کاشی کاری منحصر به فردی حتی در اوج مناره ها انجام شده، تعجب همگان را بر می انگیزد زیرا این مناره ها هرچه به سمت بالا رفته باریکتر شده و تنها یکی از آن ها دارای پلکان است از اینرو ظرافت کاشی کاری در این ارتفاع به واقع قابل تحسین است.

 

گروه سرگرمی روزنه

 

www.ROZANEHONLINE.com

بیشترین تعداد دخمه ها در یزد

دخمه محلی است که زرتشتیان، مردگان را بر طبق آداب دینی در آن می نهادند اما از وقتی که به دفن کردن در گورستان پرداخته اند، استفاده از دخمه متروک شده است. بیشترین این دخمه ها در یزد قرار دارد چون در این شهر زرتشتیان زیادی زندگی می کردند. دخمه قدیمی یزد حدود سی سال است که دیگر مورد استفاده نیست، دخمه مانکجی لیمجی هاتریا، دخمه چم تفت، دخمه شریف آباد اردکان، دخمه ترک آباد اردکان تنها نام تعدادی از دخمه های زیاد موجود در یزد است. سرپرستی این دخمه ها را انجمن زرتشتیان بر عهده دارد.

 

www.ROZANEHONLINE.com

تنها آب انبار شش بادگیری جهان

آب انبار شش بادگیر یزد به دلیل دارا بودن شش بادگیر به این نام معروف شده و تنها آب انبار شش بادگیر جهان است. سه بادگیر آن از ابتدا ساخته شده بود و سه بادگیر دیگر بعدها به آن اضافه شده است، با کمی دقت در شکل بادگیرها تفاوت سه بادگیر قدیمی با دیگر بادگیرهای آن را می توان مشاهده کرد. شش بادگیر آب انبار با توجه به شرایط اقلیمی و جهت باد در این منطقه به شکل هشت وجهی هستند. شهر یزد همچنین دارای تنها آب انبار هفت بادگیری جهان با دو مخزن است که در روستای عصر آباد قرار دارد.

 

روزنه آنلاین

 

روزنه آنلاین

تنها کاروانسرای دایره ای در ایران

غیر از همه جاذبه های منحصر به فردی که در شهر یزد وجود دارد، می توان تنها کاروانسرای دایره شکل ایران را هم در شهرستان مهریز در مسیر یزد به کرمان مشاهده کرد. کاروانسرای زین الدین یکی از ۹۹ کاروانسرایی است که شاه عباس در ایران ساخته با این تفاوت که معماری آن دایره ای است. اکنون از این کاروانسرا به عنوان یک اقامتگاه سنتی و جاذبه گردشگری یاد می شود. می گویند که اقامت در این کاروانسرای ۴۰۰ ساله و دیدن آسمان پر ستاره اش امری است که با آن تجربه سفر به یزد، تاریخی ترین شهر جهان کامل می شود!

 

http://www.rozanehonline.com

 تصاویری دیگر از مکان های دیدنی شهر یزد

 

گروه سرگرمی ROZANEH

 

گروه سرگرمی ROZANEH

 

گروه سرگرمی روزنه

 

http://www.rozanehonline.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

روزنه آنلاین

 

گروه سرگرمی ROZANEH

 

http://www.rozanehonline.com

 

گروه سرگرمی روزنه

 www.ROZANEHONLINE.com

 

 

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

www.ROZANEHONLINE.com

 

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در پنجشنبه هفدهم مهر ۱۳۹۳ و ساعت 17:28 |

این نام نشستی است که روز سه شنبه 25 شهریور ماه ساعت 16 الی نوزده در محل جامعه  مهندسان مشاور ایران به همت شورای راهبری موافقت نامه میان انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران برگذار می شود .در این نشست آقای سهراب مشهودی پژوهش بالا را ارائه خواهند کرد و آقایان حمید ماجدی، محمد حسین شریف زادگان و ناصر بنیادی به نقد این پژوهش خواهند پرداخت. ورود همگان به این نشست آزاد است.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و چهارم شهریور ۱۳۹۳ و ساعت 15:11 |

این نام نشستی است که روز سه شنبه 25 شهریور ماه ساعت 16 الی نوزده در محل جامعه  مهندسان مشاور ایران به همت شورای راهبری موافقت نامه میان انجمن جامعه شناسی ایران، جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران برگذار می شود .در این نشست آقای سهراب مشهودی پژوهش بالا را ارائه خواهند کرد و آقایان حمید ماجدی، محمد حسین شریف زادگان و ناصر بنیادی به نقد این پژوهش خواهند پرداخت. ورود همگان به این نشست آزاد است.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و چهارم شهریور ۱۳۹۳ و ساعت 0:14 |

این مقاله ، بسط ، گسترش و پاسخ  سوالاتی  است که استاد  فرهادی  قبلاً  در حدود ۲۰ سال پیش در کتاب موزه های بازیافته بصورت فشرده و موجز ، ذیل” دومین بخش تصاویر: بافت تاریخی  و فضا های  سنتی شهر و روستا” ، در شرحی پرسش گونه در با ره  معنای این باغ و انگیزه ها  و سخن خاموش باغبان آن ضمن معرفی درویش خان و باغ سنگستا نی وی بیان فرموده اند که ؛ آیا باغ سنگی فوران یک خلاقیت در بستری سنگی و سختستانی  نا مناسب است؟ آیا پاسخی است به برخی دانشمندان  علوم اجتما عی که  روستا ئیا ن را” نا نوآور” به شمار می آورند؟! آیا باغ سنگی نماد آرزوها ی  بر باد رفته و نا کام مانده است؟ آیا باغ سنگی بازتاب نا خود آگاهانه تمدن سنگ و سترون شده  بومی ما و یا اعلان پوچی تمدنی است که طلیعه آن همراه با قراضه کابلها و چرخ دنده های فرسوده و لاستیکها ی سوراخ شده و انبارک نفت و قوطی حلبی و شناور کولر و آینه شکسته و غیره تا ذهن سوخته و شاخه های این خشکستان  رسوخ کرده است؟

چهل و دو سال قبل که دست پنهان روزگار، سرنوشت نویسنده این سطور را با سیرجان و پیرامون آن گره زد، تا سال ها بدرستی ندانستم که دستم در پوست گردو و پایم در تور ناپیدای فرهنگ پر ژرفایی قرار گرفته است که رهایی از آن اگر غیر ممکن نباشد بسیار دشوار است، که عشق آسان نمود اول. با این وجود این دامِ پرنیانیِ فرهنگ چهل و چند سالِ پیشِ سیرجان و شهرهای پیرامون آن بافت، بردسیر، میمند، شهربابک و کرمان با طرحِ منشور وار خود، نه چون مردابی فرو کَشَنده و میراننده که چون زنده رودی و رودباری با وجود بندهای بسیار هر دم مرا به پیش رانده است.

باغ سنگی درویش خان

                             باغ سنگی

یک روز فریفته ی معماری کهن و گونه آمیزی زیبایی و کارآیی در این بناها و کوچه باغ هایِ مزارع و محله های پیرامون آن، کوشک های میان باغی، بادگیرها و از همه زیباتر و یکه تر بادگیر چپقی و بافت و ساخت هنرمندانه اش و پشت بام های زیبا و پر فراز و فرود و پیوسته ی بازار آن و سبکِ ستون ها و طاق هایی که بدرستی معلوم نیست که از کرمان به هند یا از هند به کرمان ساری و جاری شده است و سردرهای سرفراز و آجر کاری هایِ پر کار و برج و باروهای کم نظیر آن بوده ام که با نوک بیل های مکانیکی و بولدزرهایی که در این چهار دهه با خیابان کشی ها و با ساخت و سازها و تغییر کاربری ها و نه تنها در شهر که در حومه و روستاهای کهنسالِ اطراف آن همچون محمودآباد سید و غیره پیوسته بر خاک افتاده و با خاک یکسان شده اند تصاویر برخی از این بناهای های پیرامون، ویران شده و در حال ویرانی تامل برانگیز را، خواننده ی علاقمند می تواند به  کتاب «موزه های بازیافته»(مرتضی فرهادی، انتشارات کرمان شناسی) تصاویر ۴۵ تا ۷۶ و ۸۴تا ۹۷و ۱۱۶تا۱۲۵و ۱۲۷و۱۲۸و ۱۳۷و۱۴۲نگاه کند. و خیابان هایی با درختان سر به فلک کشیده و با هزاران بوته گل محمدی و بوته ی نسترن زرد و سپید آن، که در بهارها، از شهر گلستانی می ساخت به اندازه یک شهر و ندانستیم که آن درخت ها چه شدند؟ و آن هزاران هزار بوته گل محمدی و نسترن زرد ( گل های مقدس چند هزار ساله ایرانی) و باغبانان آنان به کجا رفتند؟ و یک روز دیگر محو دانش و فنون کشاورزی و دامداری روستائیان و عشایر گوناگون پیرامون سیرجان، با صنایع دستی و گلیمینِ هایی با نقش های چند هزار ساله و رنگ آمیزی و بافت فوق العاده و شَدّه های گل سرخ و اسفندِ (دشتی) بسیار متنوع و گوناگون آن و فرهنگ غنی و شگفت آورِ آب و هواشناسیِ سنتی و گیاه شناسی و جانور شناسی و دامپزشکی آنان و از آن جمله “پُب گوش” : مایه کوبی و واکسیناسیون پیش از (پاستور) و (ادوارد جِنر) و اگر نگوییم مایه کوبی ها و روش های پیش گیرانه یِ پیش از تاریخ. و یک روز مجذوب نام دام هایِ گله های هزاری و یک روز محو نقش و رنگ گلیمین های طایفه کورکی و ایل بچاقچی و ده هزار سال دنبال کردن نقش میانی “مازنجیل” (نگاه کنید به مقاله “مازنجیل” نشانه شناسی و ردیابی فرهنگی نقش و نگارهای گلیمینِ های طایفه کورکی در” نامه فرهنگ ایران” دفتر دوم، (۱۳۶۵) نشر بنیاد نیشابور، صفحات ۱۲۱تا ۱۷۶) و یافتن ۱۵ معنا برای آن و دنبال کردن این نقش در کلِ فرهنگ ایرانی تا تزیینِ روی شله زرد و کاسه ماست و سیر داغ و پیاز داغ قدح آش نذری  در هر خانه ایرانی و بالاخره یک روز شگفت زده فرهنگ غذایی و دایره عطر و مزه در این همه کُتیدَنی و غُلُویدَنی!…

و این یک روز یک روز، بیش از ربع قرن به درازا کشیده است و به کشفیاتی منجر شده که برای اهل فرهنگ جهان و ایران به ویژه  استان کرمان و علی الخصوص مردم سیرجان و چند شهر پیرامون آن بافت و بردسیر و میمند و شهربابک می تواند هم شگفت آور و هم بسیار آموزنده باشد.

ضرب المثل هایی پشت کوهی عشایری در زمینه مسائل اقتصادی که گویی آرای آدام اسمیت پدر اقتصاد نوین اروپا و نقد عقاید کینز مشهورترین و موثرترین اقتصاددان نظام سوداگری – استعماری متاخر غرب را در خود نهفته دارند! انگار این عشایر و روستاییان خردمند واقعیت شناس و تجربه مند از برخی از وزرا نفت و اقتصاد و بازرگانی و مشاورانشان در یکصد سال گذشته اگر مشاوری در عالم واقع داشته باشند و یا به سخن مشاوری گوش بدهند؛ در امور بنیادی اقتصادی خبره تر و آگاه ترند؛ همچنان که در عمل به اقتصاد این مملکت در ده هزار سال گذشته خدمت کرده اند؛ مگر نه این است که اصولا این کشاورزانِ ایران و عراق بوده اند که جهان را از دورانِ طولانیِ گردآوریِ غذای گیاهی و جانوری (صید و شکار) به روستانشینی و کشاورزی و دامداری ( تولید کشاورزی و دامداری) کشانده اند. دو کشوری که در بسیاری از زمان های تاریخی از نظر سیاسی هم کشوری  واحد از نظر فرهنگی هزاران سال در ارتباط مستمر و پیوسته بوده اند و هنوز نیز با همه ترفندها و  آوازه گری های چهارصد ساله استعماری و نو استعماری دارای مشترکات بنیادی فراوانند. به طوریکه برای نمونه بقایای پیل های الکتریکی بسیاری، اولین بار در سایت های اشکانی و ساسانی عراق کشف شده است نگاه کنید به مقاله «…کشف، ساختار و کاربرد پیل الکتریی دوره اشکانی» در فصلنامه دانش بومی ش ۲ (بهار ۱۳۹۱) دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی صفحات ۱۲۹-۱۴۷٫

گفتنی است که عشایر و روستاییان منطقه (سیرجان و چند شهر پیرامون آن ) در دایره لغوی خود و در صحبت های روزمره حتی هنگامی که یک سال هم به مکتب نرفته اند و خط ننوشته اند بیش از پانصد اصطلاح آب و هواشناسی به کار می برند و چهل نوع ابر و باد را از هم تمیز می دهند و برای آنها نام و ویژگی می شناسند، ۳۷ نوع باران را با نام و نشان و خواص شناسایی دارند و نیمی از کتاب موزه های باز یافته؛ شرح دانشِ آب و هواشناسی آنان است. که برای فروتن سازیِ شهریانِ از تولید دور شده و به مصرف گراییده کشور ما دانستن و خواندن آنها آموزنده و هشدار دهنده و هوشیار کننده است.

اینجانب امیدوار است که برای ادای دین به چنین فرهنگ و مردمانی، زمانی داشته باشد که به ویژه برای نسل های جدید سیرجانی و شهرهای پیرامونی آن، بخشی از این یافته ها را بیشتر بازگو و ارائه کند.  اما در این نوشته قصد ما این است که بزرگترین «پیکره -کُلاژ ایران» را به خوانندگان سیرجانی و ایرانی نگین معرفی کنیم. البته ممکن است کمیابی و یکه بودن این اثر همچون بادگیر چپقی فراتر از محدوده ایران باشد. چیزی که هست احتیاط علمی بما می گوید:”هر بیشه گمان مبر که خالی است “و یا هر پیسه(ابلق ودورنگ) گمان مبر که خالی (نقطه ای) است / شاید که پلنگ  خفته باشد،یا شاید که پلنگِ خفته باشد.

اما این بزرگترین پیکره – کُلاژ ایران در بغل گوش قلعه سنگ و شاه فیروز و سیرگان کهنه چیست؟ چه می خواهد بگوید و اگر مهم است برای حفظ و نگهداری چه باید کرد؟ اما بیش از هر چه کُلاژ چیست؟ و چه جایگاهی در هنرجهان امروز دارد و اینکه آیا این توارد کلاژِ برای جامعه شناسی و مردم شناسی هنر آموزنده و شگفت آور نیست؟

کُلاژ چیست؟ واژه کُلاژ ((collage)) فرانسوی و در لغت به معنای متصل کردن و چسبانیدن است اما در اصطلاح هنر معاصر اروپا و غرب شیوه ای در نقاشی و پیکره سازی است که از جانب هنرمندان مطرح و صاحب سبک اروپایی و به ویژه پیکاسو مشهورترین نقاش اسپانیایی از خاکستر جنگ جهانی اول و به ویژه دوم روییده است. آغاز گر کلاژ پیکاسو و براگ می باشند که در ۱۹۰۷ همزمان این دو شیوه ی کوبیسم را در جهان بنا نهاده و در ۱۹۰۸ پیشوایی این سبک را بر عهده داشته اند. در سال ۱۹۱۲اینان به جای توصیف دقیق برخی اشیا، خود آن اشیا را در پرده نقاشی نشاند و در نتیجه قطعاتی از مقوا و کاغذ و پاره روزنامه و پارچه و ورقِ بازی و پاکت توتون در میان نقوش پرده ظاهر شد و با این اقدام شیوه تازه ای در نقاشی که به نام کلاژ معروف است بنا نهاد پس از مدتی این شیوه به پیکره سازی نیز سرایت کرده و خود پیکاسو یکی از مشهورترین کلاژهای جهان را با حداقل با بی ارزش ترین مصالح و دور ریزه های مختلف خلق کرد.

کُلاژ مشهور پیکاسو(سر گاو)

کُلاژ مشهور پیکاسو(سر گاو)

      کُلاژ مشهور پیکاسو(سر گاو)

پیکاسو در ۱۹۴۳ (۷۱ سال پیش ) و برابر با ۱۳۲۱ ه. ش پیکره ای از ترکیب فرمان و زین فرسوده یک دوچرخه قدیمی آفرید که با وجود بی پیرایگی و سادگی بسیار یکی از نافذترین کلاژ های پیکاسو در کارنامه او می باشد و کمتر کتابی درباره پیکاسو و حتی تاریخ و پیکره سازی است که از این اثر( سر گاو ) پیکاسو سخن به میان نیامده باشد و یا تصویر آن آورده نشده باشد. در این کلاژ فرمان فرسوده که از لوله ای ساده زنگ زده و یک طرف آن ضرب خورده و با خمیدگی بیشتر به نظر می رسد بدون هیچ آجی  و یا روکشی برای انتهای دستگیره فرمان، زین فرسوده و نوک تیز و لوله شده آن  همچون بینی گاوی پیر و لاغر و بیمار و با دوسویهِ فرورفته که گونه استخوانی و لاغر گاو را به بیننده القا می کند و سوراخی در ابتدا تیره بینی که همچون جای زخمی به نظر می رسد حسی غریبی از درد و رنج و ناامیدیِ درک شونده ای را در بیننده ایجاد می کند و مخاطب را به همدردی می کشاند. افزون بر توانایی در القا عاطفی در برابر تخیل قوی و خلاقِ پیکاسو اجزایِ شیء بسیار آشنا که هرگز با چنین ترکیبی تصور نشده است بیننده را شگفت زده می کند.

“باغ سنگی” در کجاست؟

پس از این مقدماتِ لازم ، هم برای پیشینه و هم تحلیل آثاری از این دست بازگردیم به اثر یکّه و شگفت آور باغ سنگیِ دهکده ی”میاندوآبِ” دهستانِ”بلوردِ”سیرجان.

میان دوآب؛ آبادی بسیار کوچکی در فاصله چند کیلومتری جنوب شرقی بلورد و در فاصله ۴۲ کیلومتری شرق سیرجان واقع است و در سر شماری آبانماه ۱۳۵۵تنها سه خانوار و ۸تن جمعیت، و در همین سال بلورد مرکز دهستان ۳۱۴ خانوار و ۱۴۴۶نفرجمعیت داشته است .اغلب آبادی های بلورد در این تاریخ خالی از سکنه یا با جمعیت کم بوده اند.” اسطور “با ۶۳خانوار، کَهَن سیاه با ۳۸ خانوار، بوجان با ۳۶ خانوار، کشکوییه با ۳۰ خانوار، زمرزج با ۲۶ خانوار، بید مغوئیه.۱۶ خانوار، گهرد  با ۱۰ خانوار و بقیه روستاها بین ۱تا۷خانوار داشته اند و ۱۴ آبادی خالی از سکنه بوده اند.

در سرشماری ۱۳۳۵ کل جمعیت دهستان بلورد ۲۹۱۸ تن و مرکز آن بلورد۱۸۰تن جمعیت داشته است. البته به احتمال زیاد جمعیت عشایری و کوچنده در این آمار لحاظ نشده است.

در پایان اضافه کنم که شهر سیرجان خود یکی ازکهن ترین شهرهای استان کرمان بوده و کهن شهر عالیا و کهن شهر فعلی سیرگان البته در میانه راه سیرجان فعلی(سعیدآباد) و بلورد است و نخستین خانه گردنده جهان و حداقل اولین خانه چرخنده ایران در آن جا ساخته شده است.

مقدسی در پیش ازهزارسال پیش درباره شهر سیرجان می نویسد.

«…سیرجان مرکز کرمان و بزرگترین قصبه های آن است… دو بازار کهنه و نو دارد. با سرمایه های هنگفت و پارچه های قمایشی که سیرجان از جهت آن معروفیت خاص دارد. جامعی در میان آن دو بازار است، عضد الدوله گلدسته های شگفت آور در میان آن برپاداشته، بر بالای آن دستگاهی پیچیده و چوبینی نهاده که بخشی از آن می چرخد… »

این چرخندگی های گلدسته احیانا هم برای تفرج و دیدن آسان شهر و مهمتر از آن به دلیل آن بوده است که صدای موذن بر همه شهر بهتر احاطه پیدا کند.

جالب آنکه در حدود یک دهه پیش خبری از سیمای جمهوری اسلامی پخش شدکه نخستین خانه گردنده در انگلستان اختراع شده است که بتواند همراه با نور آفتاب بچرخد.  یکی از پژوهشگران باستان شناسان سیرجانی (جناب ابوالقاسم حاتمی) پایان نامه ارشد خود را درباره کُهن شهر سیرجان گذرانده است. وی درحفریات خود در سیرجان قدیم به سیستم لوله کشی آب جاری با”تنبوشه” برخورد کرده است. وی همچنین از سکه های ضرب روزگار خلافت امیر مومنان( ۳۵-۴۰ ه.ق) سکه ضرب ۴۱ ه. ق با نام زیاد بن ابی سفیان وسکه هایی که با نام عبدالله و با حروف پهلوی با سال ضرب ۵۱ ه. ق خبر می دهد.

باغ سنگی در چه زمانی ساخته شده است؟

درباره تاریخ شروع و آغاز ساخت باغ سنگی اطلاع دقیقی در دست نیست.اما مولف در اولین سال های مسافرتش به سیرجان از باغ سنگی بازدید کرده و درویش خان را ملاقات کرده است.

در ضمن پرویزکیمیاوی کارگردان معروف سینمای ایران و سازنده فیلم فوق العاده مغول ها،در ۱۳۵۴ فیلمی به نام باغ سنگی ساخته است. و این نشان می دهد ساخت این باغ قاعدتا بایستی سال ها پیش اتفاق افتاده باشد که داستان آن به گوش سینما گران پایتخت نشین برسند همانگونه که اکنون پس از حدود نیم قرن بسیاری از ایرانیان حتی هنر دوستان و هنر شناسان سخنی از آن نشنیده اند. با این وجود بنا به روایت پسر بزرگ درویش خان شروع کار مربوط به یک سال پس از اصلاحات ارضی می باشد اما نویسنده این سطورمعتقد است حتی اگر شروع این کار به یکسال بعد از اصلاحات ارضی مربوط باشد “پیرامتن” های کار اوضاع و احوال پیرامون هنرمند در دوران کودکی و جوانی وی شکل بنیادی گرفته است. و اصلاحات ارضی ضربه آخر را برای تولد باغ سنگی فراهم ساخته است. چرا که به نظر می رسد بدون تاثیرات مستمر و بسیار عالمگیرِ اجتماعی خلق چنین اثری حداقل از نظر کمی هم که نگاه کنیم نمی توانستنه چنین کار گسترده و عمیقی را صرفا تحت تاثیر گرفتن زمین های درویش خان در اصلاحات ارضی باشد.و سخنی بدین در ازایی دارای عقبه فکری و زمینه های اجتماعی و ریشه های عمیق تری باید باشد.

نمای از باغ سنگی درویش خان

                      نمایی از باغ سنگی درویش خان

باغبانِ باغِ سنگستان

هدایت اسفندیار پور( 1303-1386) مشهور به درویش خان

    هدایت اسفندیار پور (درویش خان)

هدایت اسفندیار پور( ۱۳۰۳-۱۳۸۶) مشهور به درویش خان نام پدر حبیب السلطان از طایفه بچاقچی ایل افشاردهستان بلورد سیرجان، او مردی پهلوان، جوانمرد و شجاع و هوشمند و کر و گنگ بود و از تخیل قوی و استعداد هنری بالایی برخوردار بود. به زیبایی اهمیت می داد و این صفات از حرکات و آثار او قابل مشاهده است. ذوقیات تخیل و توانایی هنری او را می شد در چوب دستی تزیین شده وی در حرکات نمایشی و به قول امروزی ها حرکات موزون وی با چوب دستیش ملاحظه کرد .ریش دو شاخ( نگاه کنید تصویر شماره ۱۰۵ کتاب موزه های بازیافته وتصویر صفحه شماره ۹۱ کتاب عکاس باشی سیرجان)به کوشش محسن اسدی زیدآبادی نشان می داد که با وجود کری و لالی و بیسوادی انگارکه با پهلوانان شاهنامه و رستم دستان آشنایی داشته است، نیکی ها وکمک هایش به دیگران نشانه باورهای استوار مذهبی اش می باشد. خوابی که از وی نقل می کنند وکارهای وی نشان از اعتقادات مذهبی اش می دهد.وانگار مولوی وار”شیر خدا ورستم دستانش آرزوست”. نام درویش خان نیز که مردم بر او نهاده اند حکایت چنین حالاتی است. وی دو فرزند داشته که یکی از آنها در ۲۸ سالگی و حین کمک به دیگران در واژگونی تراکتور جوانمرگ شد، پسر ارشد وی حسن اسفندیار پورملقب به حسن خان وارث میراث پدری باغ سنگی است و امیدواریم قدر میراث پدری “باغ سنگی”را بداند.

مصالح باغ سنگی چیست؟

مصالح اصلی کلاژ یک و نیم هکتاری باغ سنگی که در فضای آزاد بر پا شده است چوب و سنگ است تنه های درختان خشکیده که از مناطق گوناگون به محل آورده شده و سنگ های رسوبی و غالبا دارای آثار فسیلی و سنگواره ای که از پیرامون و به ویژه از رودخانه سوچ از فواصل ۱تا ۷ کیلومتری به محل باغ آورده شده اند بنا بر گفته پسر ارشد درویش خان این سنگ های کوچک و بزرگ دارای سوراخ های طبیعی بوده و در گشت و گذار ها و در جریان گله داری  وی از این سو وآن سو یافته وگرد آوری کرده ودر طی سالیان به محل باغ حمل شده است.

اما این مصالح به چوب و سنگ ختم نمی شود و چسبی که بتواند این دو راه را بهم وصل کند وجود نداشته است.

نمای دیگر باغ سنگی از دریچه ای متفاوت

نمای دیگر باغ سنگی از دریچه ای متفاوت

لذا بایستی از ابزاری سود بجوید که بتواند این دو عنصر را در کنار هم نگاه دارد .تنها مصالح در دسترس برای این کار می توانسته سیم های تلگراف و تلفن باشد که از زمان ناصر الدین شاه امتیاز کشیدن آن از ایران به هندوستان به انگلیسی ها داده شده بود و انگلیسی ها به بهانه سیم بانی در این سرزمین مقدس جولان می زدند و خاکش و فرهنگش و اقتصاد و سیاستش را می آشفتند و به غارت می بردند. تجربه بریدن آنها در منطقه بیش از یک قرن وجود داشته است! باید سنگ ها را همچون مهر های گردن بند و تسبیح سوراخ کرده و با نخ سیم به درخت خشکیده به جای برگ و بار و میوه متصل کرد. اما با ابزارهای نداشته ی نیم قرن قبل و در روستای سه خانواری دهستان بلورد چگونه می شود سنگ های آذرین درونی وآهکی را سوراخ کرد، پس باید به جستجوی سنگ هایی برخاست که دست طبیعت در طی چندین میلیون سال آنها را با مته ناپیدای خود سوراخ کرده است. اما باغ سنگی تنها به خاطر مصالح نسبتا فراهم فیزیکی به وجود نیامده است، مصالح  فیزیکی در هر فرهنگ دارای معانی ذهنی و سایه های عاطفی نیز هستند، به عبارت دیگر مصالحه فیزیکی را ملاتهای ذهنی وعاطفی نیز همراهی می کنند. باغ در سرزمین خشک و کویری ما نماد فردوس (پردیس) بر روی زمین است و نماد طراوت و شادابی و سایه داری و خنکا و میوه های جانبخش تابستان و گرمای ذخیره شده خورشید در شاخه های خشک آن و میوه های فرآوری شده آن برای زمستان است!

IMG_0443

اما سنگ در فرهنگ جهانی و از آن جمله در ایران نشانه بی فایدگی، خشونت، بی عاطفگی، نازایی، دل خراشی، و…

سنگ نماد بدبختی و بد بیاری بیچارگان در فرهنگ ایرانی است. ضرب المثل های نظیر “که سنگ بر در بسته می خورد، هر چی سنگه به پای احمد لنگه، سنگ از آسمان باریدن و سنگ شدن نشانه غضب  الهی است در کوهها وتپه های ایران گاهی شیب هایی با اشکال گوناگون دیده می شودکه مردم محلی بر این باورندکه به دلیل معاصی کبیره به فرمان خداوند سنگ شده اند.”

پسر درویش خان از رویائی از پدرش سخن می گفت که دیده است سنگی آتشین از آسمان جلو پای او افتاده ودود از آن بر می خاسته وداغ بوده است.

به این ترتیب ترکیب لفظی”باغ سنگی” خود جمع متناقص و پارادوکسی است بین” باغ نعمت و سنگ نقمت”

اما مصالحه باغ تنها به تنه درختان و سنگ و سیم ختم نمی شود برگ ها و میوه های دیگری افزون بر سیم ،از تمدن غرب به مصالح طبیعی سرزمینی افزوده شده است. لوله اگزوز ماشینی، چرخ دنده های فرسوده، لاستیک های نخ نما پنچر شده، پیت نفت، قوطی حلبی، انبارک نفت چراغ علاءالدین، آینه شکسته و شناور کولر، فنر، مقّره های شکسته و تیرهای تلگراف و دیگر ضایعات بن جل آلات صنعتی ومصرفی و کالاهای وارداتی و گاهی میانه و نیِ قلیانی شکسته ایرانی  و …

گفتیم درویش خان ازطایفه بچاقچی ایل افشار سیرجان است و خود مدت ها گوسفنندار بوده و شاهد نود سال فروپاشی زندگی عشایری و حتی روستایی و آنهم فروپاشی بدون جایگزین بوده است،مگر قاچاق بن جل آلات و لباس و پارچه عاریتی از بندرعباس وکشورهای عاریتی ترجنوب خلیج فارس! پس تاثیرات  و به گفته خود عشایر رد ورمان این فروپاشی را نیز باید در باغ سنگ شده او پی زنی کرد.

لذا می بینیم در راس و میان شاخه های درختان سنگی وی آثاری از دامداری ساقط شده وسقط شده را می توان ملاحظه کرد. پوست، جمجمه و لاشه بره های مرده را مولف در چند دهه گذشته بر روی درختان باغ سنگی بسیار دیده است.

درویش خان بچقاچی چه می گوید؟

IMG_0432

“توارُد”یکی از اصطلاحات ادبی ما می باشد. به نوشته دهخدا واژه ی عربی و در لغت به معنای با هم و یکی پس از دیگری در یک مکان حاضر شدن وفرود آمدن است .اما در اصطلاح شعرا”واقع شدن مصراع یا بیت از طبع دو شاعر، بی اطلاع از یکدیگر و یا “گذشتن مضمون یا تعبیری در خاطر شاعری مثل آنچه از ذهن شاعری دیگر گذرد ، به غیر از اخذ و سرقت” شاید بشود محل استفاده این اصطلاح را از شعر به دیگر هنرها نیز تعمیم دارد. اما جای شگفتی بسیار است هنگامی که می بینیم یک عشایر کر و لال ایرانی در یکی از استان های دور افتاده در ایران و حداقل در نیم قرن پیش بدون سواد خواندن و نوشتن اولا به ساخت پیکره ای کلاژی دست بزند و این درحالی است که اغلب تحصیل کرده گان ما پس از هشتاد سال شروع آن در اروپا غالبا هنوز نه اسم کلاژ را شنیده اند و نه کارهای کلاژی حتی پیکاسو را دیده اند که نامش در ایران همان اندازه مشهور است که نام چرچیل در سیاست و انیشتن در ریاضی و فیزیک چه برسد به مکاتب دادائیسم ،کوبیسم، و پوریسم و سورئالیسم و چه رسد به آثار نقاشان کُلاژ کاری همچون” براگ و ماکس ارنست ” و دیگران. اما عجیب تر از پیکره سازیِ نوع کُلاژی،  محتوا و پیام مشترکی است که بین باغ سنگی و هنرمندان  اروپا به ویژه پس از جنگ جهانی اول و دوم وجود دارد.

البته در عین مشترکات در شیوه کلاژ و همراهی و همنوایی در پیام واحد، بخشی از مصالح به کار برده شده در باغ سنگی طبیعتا هم در جنس، هم در اندازه و هم در فضای فرهنگی تفاوت هایی وجود دارد و هم در برخی سر چشمه های الهام ، عامل اصلی شگفت زدگی آدمی در برابر باغ سنگی وجود چنین شباهت های بسیار بین این اثر و آثار مدرن اروپایی است و این نشان می دهد که اولا شناخت یا معرفت امری سنخی شده است و هر سنخ از انسان ها در هر کجای جهان که باشند جهان را به یک شکل می بینند. اگر چه افراطی گری های برخی از پست مدرن ها نسبت به بی حد و حصری و روایتگری های افراطی آنها از واقعیت به هیچ وجه صحت ندارد. گمان نویسنده بر پایه قرائتی که بایستی به دقت و بازبینی تدقیق شود ،سرچشمه های بن لادی وریشه های بنیادی الهام باغ سنگی را نخست باید در پتانسیل فرهنگی و تاریخ و فرهنگ قوی خودآگاه و ناخودآگاه قومی وی جستجو کرد و سپس در تجربیات ویژه وی به عنوان فردی هوشمند و هوشیار اما کر و لال که می باید ناشنوایی (دومین حس آدمی) خود را با بینایی تیزتر و لامسه و چشایی و بویایی قوی تر جبران کند وناتوانیِ بیان عواف و احساسات خود را به شکل و شمایل و حرکت متجلی سازد.از شیوه پیرایش موی سر و صورت گرفته تا چوبدستی و حرکات موزون و نمایشی وی و کلاژ ۵/۱ هکتاریش!

مصداق بارزی بر شاه بیتی روانشناسانه از حافظ گردد:

من گنگِ خوابدیده و عالم تمام کرّ/ من عاجزم ز گفتن و خلق از شنیدنش

دامنه ی تجربه ی زیستی درویش خان به شکل شناسنامه ای (۱۳۰۳-۱۳۸۶) است. اما به نظر نویسنده و هم چنین مصاحبه هایی که وی با برخی از نزدیکان و اهل نظر داشته است. در مورد ۱۳۰۳ تاریخ تولد درویش خان شک و تردید وجود دارد. هنگامی که مولف حدود ۴۰ سال پیش درویش خان را در میاندوآب بلورد و باغ سنگی دیده است کمتر از ۳۰ سال سن داشته است و در آن هنگام درویش خان حدود ۶۵الی۷۰ ساله به نظر می آمده است.

وی زندگی خود را در اواخر سلسله قاجار شروع و جنگ جهانی اول و دوم و تاثیرات آن را بر ایران به خوبی حس کرده است و موثرترین و عمیق ترین تاثیرات زیسته وی مربوط به همین دوره از منظر یک عشایر بچاقچی ایرانی ومسلمان ایل افشار سیرجان و کرمان  است و باغ سنگی بر خلاف آنچه شایع است حاصل ناکامی های درویش خان در مقطع اصلاحات ارضی نیست .هر چند ممکن است اصلاحات ارضی تاثیرات پیشین.و عواطف وی را نسبت به جهان وزندگی شکوفا و گویا کرده باشد.باید دانست که جنگ جهانی اول و دوم همه کره خاک را در نوردیده است و بالاخره در پایان جنگ جهانی دوم وملتها و اقوام کره زمین را با مصائب هولناک از قحطی و گرسنگی تا جنگ و خونریزی و همه انواع خدعه و نیرنگ و جنایات ممکن روبرو ساخته است و کشور بی طرفی همچون ایران را جولانگاه نیروهای متفقین کرده است. هر چند پیش از این نیز انگلستان و جیره خوارانش در ایران به ویژه در جنوب حضور و ظهور داشته اند. جنگی که پیروزترین دولت ها همچون آمریکا بزرگترین شکست اخلاقی خود را در طول تاریخ تجربه کرده است. اگر چه در این جنگ ظاهرا برخی دولت ها پیروز و برخی شکست خوردند اما همه بشریت در این جنگ شکست فاحشی در اخلاق و آرمان های موعود غرب همچون پیشرفت ،تمدن،دموکراسی، برابری، برادری وعدالت روبرو شده اند و روشنفکران و دانشمندان علوم اجتماعی و هنرمندان متعهد وجدان های بیدار مردم جهان به ویژه اروپا و شکست خوردگان را به شدت افسرده و ناامید ساخت. میلیون ها خانواده در جهان داغدیده و داغدار شدند ،میلیون ها خانوار آواره گشتند ،پایتخت ها،شهر ها و روستا های بسیاری در جهان ویران گردیدند وگرانسالی و قحط سالی و بیماری های واگیر دار همزمان ظهور وبروز یافتند و هیروشیما وناکازاکی آینه کوچکی بود که در برابرصدمات عظیم مادی و معنوی روحی و عاطفی و ذهنی و عقلی قرار داده شد.

درختان دیگر از باغ سنگی درویش خان

درختان دیگر از باغ سنگی درویش خان

شباهت کلاژ باغ سنگی و آثار تجسمی و هنری و ادبی بعد از جنگ جهانی دوم در اروپا را در این امواج سهمگین نهیلیسمی پیش رونده و نومیدی بشریت از تمدن غرب می توان جستجو کرد. طبیعتا شرایط روانی و بدنی و فرهنگی درویش خان برای درک هوشیارانه وبیان هنری این ادراکات وعواطف را با صدماتی که وی در جریان اصلاحات ارضی متحمل شده بود و مرگ پسر کوچکترش در حادثه واژگونی تراکتور نماد “در باغ سبز”انقلاب سبز می توانسته عوامل تشدید کننده و استمرار بخشنده به کار وی در باغ سنگی باشد. نباید فراموش کرد که یکی از وعده های مهم پدر جامعه شناسی اروپایی “آگوست کنت” پایان یافتن جنگ در جامعه صنعتی با پیش آهنگی اروپاییان بوده است. همه وجدان های بیدار اروپا و همه ملت های ستم دیده جهان ملاحظه کردند که دو جنگ بزرگ و جهانی را اروپاییان و همین کشورهای صنعتی جهان در اوایل قرن بیستم با خشونتی وصف ناپذیر آغاز کردند و دنباله آن نیز در جنگ ویتنام و جنگ های دیگر در سراسر جهان ادامه یافت وکار به جایی رسید که یک شاعر ریاضی پرداز ایرانی آخرین بندهای شعر خود را درباره مجسمه آزادی اینگونه به پایان رساند که:”شاعر شرقی با سطلی از خون درچشم مجسمه آزادی فریاد می زندپس زنده باد واسکودوگاما وجان هابسون در کتاب ریشه های شرقی تمدن غرب،بریتانیای کبیر را”تصویر همیشه شرم آور”خواند که”به هیولای زشت نفاق و دورویی تبدیل شده است”. نهیلیسم در فلسفه ،دادائیسم در هنر، و آنارشیسم در سیاست ،بدون بسترهای لازم و خلق الساعه و خود بخودی به وجود نمی آید، همانگونه که این دو جنگ جهانی نیز خلق الساعه نیستند و حاصل چهار صد سال نظام سوداگری- استعماری در جهان می باشد.

اما به جزشباهت کلی در روش و در محتوای پیام باغ سنگی با آثار هنری پس از جنگ جهانی و به ویژه در مکتب دادائیسم و

تصویر شماره 108 کتاب موزه های بازیافته

تصویر شماره ۱۰۸ کتاب موزه های بازیافته

کارهای های کلاژ کاران ،برخی شباهت ها از نظر فرم ومعنی در کار باغ سنگی و برخی از طرح های قدیمی پیکاسو ودیگر نقاشان ،پیکر سازان اروپایی جای تامل دارد که ما در آینده و در نوشته ای مفصل تر به آنها خواهیم پرداخت و در اینجا به یکی دو نمونه بسنده می کنیم، برای مثال تصویر شماره ۱۰۸ کتاب موزه های بازیافته که یکی از درختان باغ سنگی را در دهه ۶۰ نشان می دهد ومولف عکاس آن است. درختی به شکل جانوری چهارپا و بیشتر گوزن وار که گویی گردن خود را تا جایی که می توانسته با عصبیت به عقب خم کرده و سر را به سوی آسمان بالا برده و انگار که از دردی وحشتناک به آسمان شکوه می کند. این “درخت پیکره” بسیار شبیه به تابلو اسب دریده شکم (۱۹۱۷) پیکاسو می باشد.

 این پیکره همچنین در انقباض عضلات و حرکت و کشیدگی اندام ها همانند فرم گاو و اسب درتابلو بسیار مشهور است. ضد جنگ گرنیکا(gvernica) و پیش متن های پیکاسو از این اثر است. همچنین تصویر شماره ۱۱۰ کتاب موزه های بازیافته از یکی از درختان باغ سنگی و درخت پس زمینه آن آدمی را به یاد موجودات وهم انگیز تابلوهای هانری روسو می اندازد. در پایان لازم است برای شناخت بیشتر درویش خان به خاطرات و سرگذشت ایل بچاقچی و درگیری های آن با نیروهای انگلیسی در گذشته که در اذهان مردم باقی مانده است اشاره کنم. مردمان کرمان و سیرجان همچون همسایگان یزدی و فارسی و هرمزگانی خود مردمان رئوف، صلح طلب  و صبورند. اما عشایر استان کرمان غالبا از جاهای دیگر به این منطقه کوچ کرده و یا کوچانده شده اند. در میان این عشایر بچاقچی هااز همه دلیرتر و رزمنده تر و در برابر قدرت استعماری انگلیس میراث خوار و میراث دار استعمارپرتقالیان در جنوب ایران پایدارتر بوده اند و در منطقه و اذهان مردم سیرجان به این صفت ضد استعماری مشهور و زبانزدند.  علاء الدینی بهنیا در کتاب بررسی مردم شناسی طایفه ارشلو بچاقچی به این روایت های شفاهی در وجه تسمیه ایل بچاقچی و ارشلو اشاره می کند

تصویر شماره 110 کتاب موزه های بازیافته

درویش خان نیز در صفات شخصی خود مردی دلاور بوده و مشهور است که لاشه گوسفندان را خود از دست یک جفت پلنگ باز پس گرفته و در نزاع و درگیری آنها را کشته است .گرگ ومارهای خطرناک وسیله بازی او بودند، ریش دو شاخ او در سال های متمادی نشان دهنده شناخت وی از شاهنامه و تأسی در کارها به رستم و پهلوانان اساطیری ایران است. نجات شتر بان خراسانی از چنگال شتر مست و نجات شتری که پاهایش در روز عاشورای حسینی؛ بلورد در قبری فرو رفته بود، داستانهای دیگری از اوست در تصویری از کتاب عکاس باشی سیرجان پژوهشگر و سند شناس  و مجموعه دارِ «عاشق پیشهِ» سیرجانی جناب اسدی زیدآبادی صفحه ۹۱ تصویری از درویش خان دارد که ریش دوفاق وی کاملا مشهود است.

در ضمن در این تصویر وی ماری را در دست دارد که و گردن و سر آن در دست چپ و دم آن را در دست راست وی همراه با چوبه دستی است. در تصویری دیگری که با دوربین غیر حرفه ای و بسیار ارزان قیمت و عکاس غیر حرفه ای یعنی مؤلف این سطور از درویش خان گرفته است با وجود باد شدیدی که می وزیده اما باز این دو فاق بودن ریش رستم وار وی نمایان است . نگاه کنید به تصویر شماره ۱۰۵ از کتاب موزه های بازیافته، و همچنین در تصاویر ۱۱۲و۱۱۳ از عکاس هنرمند محمود رفعتی ( ستوده سایه وش) در موزه های بازیافته .

برای “باغ سنگی” چه می توان کرد؟

باغ سنگی هر چه باشد و به هر دلیلی که این اثر بی نظیر خلق شده باشد. اکنون بخشی از میراث فرهنگی سیرجانیان و ایرانیان و حتی بشریت است و بایستی امانت دارانه و کارشناسانه نخست از جانب مردم سیرجان و بلورد و ایل بچاقچی و بیشتر از همه فرزند ارشد وی همچون میراثی ارزشمند نگهداری گردد و پس از آن شایسته است سازمان میراث فرهنگی و وزارت ارشاد اسلامی و دانشکده های هنر و مستند سازان ایران و مطبوعات و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی هر کدام از زاویه ای  و به شکلی در معرفی و نگهاداشت این اثر بکوشند و آن را افزون بر ایرانیان به جهان نیز معرفی کنند.IMG_0437

از آنجا که مصالح باغ سنگی که در فضای آزاد و در زیر تاثیرات آفتاب و باد و باران قرار دارد  مانند هر اثر هنری دیگری و بیشتر از آن ها در معرض خطر نابودی است. در گام اول لازم است دقیقا هر درخت از زوایای گوناگون طراحی و عکاسی و مصالح هر درخت به دقت شناسایی شده و نقشه باغ و محل هر درخت مشخص گردد تا شرایط برای بازسازی هر درخت و مرمت آن، در صورت لزوم و  بروز هر عامل تخریبی امکان پذیر باشد.

نگارنده امیدوار است همچنان که اراده ی جمعی سیرجانیان در دهه های گذشته و تحصیل کرده گان و روشنفکران  و مدیران سیرجانی در سطوح محلی؛ استانی و ملی و یاریگری آنها سبب شد که بادگیر چپقی از خطر انهدام حتمی نجات یابد و اینجانب در کاری مفصل تر درباره ی باغ سنگی و در چاپ مجدد کتاب موزه های بازیافته اگر مجالی داشت  حتما حداقل نام بزرگوارانی را که در نگهداری و معرفی بادگیر چپقی مدخلیت داشته سپاسگزاری خواهدکرد. همچنین از کسانی که در معرفی و حفظ و نگهداری باغ سنگی پیش و پس از این نوشته اند در این امر یاریگر بوده اند. و در پایان و در اینجا باید از روزنامه نگین، سردبیر و همکارانش و همچنین از همه کسانی که در مقدمه و پایان کتاب “موزه های بازیافته” و کتاب” واره” در ویژه نامه نوروز دو سال پیش در مصاحبه با نگین و در روزنامه سخن ده سال قبل از آنان نام برده و تشکر کرده ام. مجددا سپاس گزاری کرده و به آن سیاهه ی بلند بالا نام جناب محسن اسدی زیدآبادی و جناب حسن اسفندیار پور که زحمت نگهداری این باغ که بیش از همه به گردن او می باشد را اضافه نموده و از کوشش ها و از زحمات احمد سیاوشی که به قول سیرجانی ها محبت شان تازگی ندارد و مشوق من در این مقاله بوده اند عمر این همه بزرگواران دراز باد و به قول کرمانی ها عمرشان به کوه ها پیوسته باد!

نویسنده:

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در یکشنبه بیست و سوم شهریور ۱۳۹۳ و ساعت 19:21 |

قابل توجه علاقمندان

به آگاهی علاقه مندان می رساندکه سومین نشست از سلسله نشست‌های پژوهش شهری در چارچوب "موافقت‌نامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری" میان جامعه مهندسان مشاور ایران، انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه شهرسازان ایران در روز سه شنبه مورخ 93/3/27 از ساعت 16 الی 18 در محل جامعه مهندسان مشاور ایران برگزار می شود

  این رویداد که به همت کوشندگان سه نهاد مدنی و حرفه ای تدارک گردیده، از ابتدای سال جاری در آخرین سه شنبه هر ماه با حضور پژوهشگران و نقدکنندگان مربوط برگزار می شود.

لازم به توضیح است که "موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری" در بهمن ماه  سال 1391 میان سه نهاد مدنی و حرفه‌ای فوق به امضاء رسیده و پس از گذشت 14 ماه از تدارک و آماده سازی آن از فروردین ماه سال جاری به‌صورت ماهیانه اطلاع رسانی و برگزار می شود.

شورای راهبری موافقتنامه همکاری

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در دوشنبه بیست و ششم خرداد ۱۳۹۳ و ساعت 0:15 |

سخنراني ها:

  * سهم جامعه شناسي در طرح هاي شهري و چشم انداز پيش رو

محمــد سالاري،پژوهشگر شهري

  * بازنمايي ده سال تجربه كار يك جامعه شناس در كنار همكاران شهر ساز و معمار

مصطفي محمودي،جامعه شناس و پژوهشگر شهري

  * نقد مطالعات اجتماعي برنامه هاي توسعة شهري تهران

فرشيد مقدم سليمي،جامعه شناس و برنامه ريز شهري ومنطقه اي

 * نقدي بر مطالعات طرح جامع فضاهاي فرهنگي شهر تهران

زينب محمدي بندري،جامعه شناس و پژوهشگر شهري

بعد از سخنرانی همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان :دوشنبه 19 خرداد  1393،ساعت 5 بعداز ظهـــر

مکا ن:بزرگراه جلال آل احمد، زير پل گيشا،دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران،سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در یکشنبه هجدهم خرداد ۱۳۹۳ و ساعت 0:17 |

به قرار اطلاع مركز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران روزهاي شنبه 27 و يكشنبه 28 اردي بهشت با همكاري انجمن جامعه شناسي ايران ،دانشكده صدا وسيما،،انجمن ايراني مطالعات   فرهنگي وارتباطات و انجمن هنرهاي اسلامي همايش ملي تحت  عنوان "شهر جهاني:نقش ارتباطات وديپلماسي شهري در توسعه اجتماعي" برگذار مي كند

از علاقه مندان به مسائل شهري و جهاني شدن درخواست مي شود در اين كنفرانس شركت كنند.محل برگذاري كنفرانس در خ شريعتي ،پل رومي، خ شهيد اكبري، نبش آقا بزرگي ،مركز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران،طبقه هم كف خواهد بود .

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در جمعه بیست و ششم اردیبهشت ۱۳۹۳ و ساعت 1:18 |

به آگاهي عموم علاقه مندان مي رساند كه روز دوشنبه 15 اردي بهشت 1393،ساعت 5 بعدازظهر نشست جديد گروه جامعه شناسي شهر ومطالعات منطقه اي  در محل انچمن برگزار خواهد شد در اين نشست دوسخنراني  ارائه خواهد شد وبقيه وقت به بحث وگفتگوي حضوري خواهدگذشت.

سخنراني ها:

1- حق شهر:از نظريه تا راهبرد -------پيام روشنفكر

2- باهمستان ودغدغة حق شهر: تجربه يك سازمان مردم نهاد----- بهاره كيايي

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در یکشنبه چهاردهم اردیبهشت ۱۳۹۳ و ساعت 2:19 |

به آگاهي عموم علاقه مندان مي رساند كه روز دوشنبه 15 اردي بهشت 1393،ساعت 5 بعدازظهر نشست جديد گروه جامعه شناسي شهر ومطالعات منطقه اي  در محل انچمن برگزار خواهد شد در اين نشست دوسخنراني  ارائه خواهد شد وبقيه وقت به بحث وگفتگوي حضوري خواهدگذشت.

سخنراني ها:

1- حق شهر:از نظريه تا راهبرد -------پيام روشنفكر

2- باهمستان ودغدغة حق شهر: تجربه يك سازمان مردم نهاد----- بهاره كيايي

حضور علاقمندان موجب امتنان است

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در سه شنبه نهم اردیبهشت ۱۳۹۳ و ساعت 18:33 |

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در پنجشنبه بیست و نهم اسفند ۱۳۹۲ و ساعت 20:29 |
در دهه هاي  اخير كار در زمينةتحليل وتفسير محصولات سينمايي در دانشگاه هاي جهان  عمدتاً برعهدة دپارتمان هاي مطالعات سينمايي  و مطالعات فرهنگي بوده است و دپارتمان هاي جامعه شناسي اغلب چندان علاقه اي به اين موضوع نشان نداده اند و اگر هم تلاشي شده است معمولاً در زمينه جامعه شناسي سينما بوده است تا جامعه شناسي فيلم. كارگروه فيلم وسينما قصدداردتا با برگذاري يك سلسله سخنراني ها  تحت عنوان كلي "در جستجوي روش مطالعة اجتماعي فيلم هاي سينمايي"به فراهم آوردن فرصت  بحث وگفتگو در ميان علاقمندان به مطالعات سينمايي به منظور كوشش بيشتر براي شناخت روش شناسي مطالعة اجتماعي(جامعه شناسانه) فيلم هاي سينمايي كمك كند.

اولين سخنراني از اين سلسله گفتارها روز 30 دي ماه امسال ساعت 5 بعدازظهردر محل انجمن جامعه شناسي برگذارخواهد شد .سخنران اين نشست دكتر پرويز اجلالي خواهد بود.

+ نوشته شده توسط محسن داودخانی در شنبه بیست و یکم دی ۱۳۹۲ و ساعت 20:17 |